محمد بن زكريا الرازي
38
كتاب الجدري والحصبة ( آبله و سرخك ) ( فارسى )
بالمقايسه با خون جوانان و بطريق اولى با خون پيران رطوبتش زيادتر است ، با اين حال حرارت زيادى دارد و جاليوس در تفسير كتاب فصول « 1 » اين معنى را تصديق
--> « بقيه حاشيه از صفحه قبل » موضوع مزاج را با نظر طب امروزى كه فصلى بنام متابليسم ( Me ? tabolisme ) دارد مىتوان تطبيق نمود . ( 1 ) - فصول بقراط - ( الفصول البقراطيه فى اصول الطبيه ، افوريسموس ) ( Aphorismus - les Aphorismes ) تأليف طبيب بزرگ يونانى ( 459 يا 460 - 355 ق . م . ) از مجموعهاى دوازده رساله بقراط ( اثنى عشر بقراط ) است كه پس از وى عدهاى بر آن شروع و تفاسيرى نوشتهاند . من جمله جالينوس و عيسى بن چهار بخت ( عيسى سه مقاله از مجموعه تفاسير جالينوس بر كتاب فصول را كه حنين بن اسحق آنها را بسريانى در هفت مقاله ترتيب داده بود ترجمه كرده است ) . غير از آنها رازى را تأليفى است بنام « فصول بامر شد » كه در مقدمه آن رازى گويد : « چون كتاب فصول بقراط را از حيث عدم نظم و تفصيل براى طالبين دانش و معلمين مشكل ديدم از اين جهت بر آن شدم اين كتاب را تنظيم نمايم كه مدخل در صناعت طب شود » . اين كتاب ( يعنى فصول رازى ) داراى بيست و نه فصل است كه در آن از اسطقسات ، تركيب بدن انسان ، مزاج ، هوا ، نيروى غذاها و داروها ، ورزش ، حمام ، خواب و بيدارى ، زيادى اخلاط ، داروهاى مسهل و مقى ، دفع ادرار و ساير فضولات ، نزديكى و جماع ، تركيب داروها ، بيماريها و علت آنها ، نبض ، تنفس ، بحران ، زمان بيماريها ، نضج ، تبها صحبت نموده است . نسخ خطى فراوان از آن در كتابخانههاى شخصى و عمومى موجود است . كتاب فصول ابقراط بسال 1832 ميلادى بسعى تيتلر ( J . Tytler ) در كلكته بچاپ رسيد . از شروحى كه بر آن نوشته شده است : شرح ابو القاسم عبد الرحمن بن على بن ابى صادق نيشابورى است كه بسال 460 هجرى قمرى و شرح ابن النفيس طبيب مشهور قرن هفتم ميلادى مىباشد . كتاب فصول بقراط در حدود سال 1500 ميلادى در شهر و نيز ( ايطاليا ) به لاتينى ترجمه گرديده است .